• Moments that changed Ireland: 100 bliain den raidió in Éirinn
    Nov 19 2026

    Céad bliain ó shin, craoladh glór Shéamais Hughes ar aerthonnta na hÉireann, rud a chuir tús le ré nua cumarsáide in Éirinn neamhspleách.

    Ba é sin tús 2RN, an chéad stáisiún raidió sa tír, nó RTÉ mar is fearr aithne air anois.

    Ó shin i leith, tá áit lárnach ag an raidió i saol mhuintir na hÉireann, agus beagnach 80 faoin gcéad de dhaoine fásta ag éisteacht leis an raidió gach lá.

    Ach cén fáth a bhfuil muid chomh tógtha sin leis an raidió?

    Agus le RTÉ ag ceiliúradh céad bliain ar an fhód i mbliana, cad iad na hathruithe is suntasaí atá feicithe ag an stáidiún agus ag an sochaí le linn na tréimhse sin?

    Ar Seachtain, chuaigh údar an leabhair nua ‘Sounding Ireland’, Clíodhna Ní Anluain, siar ar bhóithrín na smaointe faoi stair RTÉ.

    Foclóir:

    Teorainneacha: Borders

    Dúiche: District

    Neamhspléach: Independent

    Léargas: Insight

    Cúthaileach: Shy

    Luathlaethanta: Early days

    Drogall: Reluctance

    Teoiricí: Theories

    An freasúra: The opposition

    Craoladh: Broadcast

    Taighde: Research

    Go hiondúil: Usually

    Neodrach: Neutral

    Ceadúnas: Licence

    Constaicí: Obstacles

    Guthanna: Voices

    De réir a chéile: Gradually

    Comhluadar: Companionship or company

    See omnystudio.com/listener for privacy information.

    Show More Show Less
    25 mins
  • Canúintí Mhaigh Eo: Léargas ar an Ghaeilge bhinn atá acu thiar
    Nov 12 2026
    Tá Gaeltachtaí Mhaigh Eo tar éis laghdú go mór le 50 bliana anuas, faraor. Ach fós féin, tá cainteoirí ó dhúchas ann in áiteanna éagsúla sa chontae. Ar an drochuair, agus is beag spéis a chuireann Gaeilgeoirí sna canúintí seo – ach Gaeilge álainn atá inti agus b’fhiú go mór í a fhoghlaim – agus tacaíocht a thabhairt do na Gaeltachtaí atá ann go fóill. Labhair Ciarán Dunbar leis an réalta Youtube, Darren Ó Riagáin, chun léargas a fháil ar Ghaeilge Mhaigh Eo agus chun comhairle a fháil don té atá ag iarraidh í a fhoghlaim.

    See omnystudio.com/listener for privacy information.

    Show More Show Less
    24 mins
  • Gaeltacht Mhaigh Eo: Laghdaithe go mór, ach ann fós mar sin féin
    Nov 5 2026
    Ar an drochuair, agus daoine ag smaoineamh ar an nGaeltacht i saol na linne seo ní minic a smaonítear ar Chontae Mhaigh Eo. Tháinig droch-mheath ar Ghaeltachtaí Mhaigh Eo le glúin nó dhó anuas gan amhras ach mar sin féin, maireann Gaeltachtaí agus cainteoirí ó dhúchas sa chontae i gcónaí. Cén áit a bhfuil sí á labhairt go fóill sa chontae? Cén fáth gur laghdaigh labhairt na Gaeilge an oiread sin sa chontae? Agus an bhfuil dóchas ar bith ann don Ghaeilge dhúchasach sa chontae? Labhair Ciarán Dunbar le Darren Ó Riagáin, atá ina mhúinteoir, Youtubéar, agus shaineolaí ar Ghaeilge Mhaigh Eo. Sa chéad phodcraoladh eile, bítear ag díriú ar chanúintí Mhaigh Eo.

    See omnystudio.com/listener for privacy information.

    Show More Show Less
    28 mins
  • Mecca na nGael: The yearly pilgrimage to Oireachtas na Samhna
    Nov 2 2026

    Ba é an t-am sin den bhliain arís agus na mílte Gaeil ar fud na tíre ag tarraingt ar Oireachtas na Samhna!

    Ó na hoileáin go dtí na cathracha, agus gach áit eatarthu, is oilithreacht bhliantúil é Oireachtas na Samhna do go leor leor daoine.

    Mar sin, agus í ar an bhfód le beagnach 130 bliain, cén fáth go bhfuil sí go fóill chomh tarraingteach do na Gaeil?

    Ar Seachtain, ag taifeadadh beo ag Oireachtas na Samhna i gCill Airne, bhí beirt láithreoirí raidió agus leantóirí dílse den fhéile, Hugh Mac Giolla Chearra agus Sinéad Ní Uallacháin i dteannta Áine Ní Bhreisleáin.

    Foclóir:

    Lascaine: Discount

    Fiáin: Wild

    In iomaíocht lena chéile: In competition with each other

    Brú óige: A hostel

    Ragairne: Revelling

    Díospóireacht: Debate

    Beacht: Exact

    Comhartha: A sign

    Buaicphointe: Highlight

    Fuirseoirí: Comedians

    Fáiltiú: Reception

    Barraíocht: Too much

    Na flaithis: Heaven

    Ifreann: Hell

    Carbhat: A tie

    Gormacha iar-Oireachtais: The post Oireachtas blues

    See omnystudio.com/listener for privacy information.

    Show More Show Less
    25 mins
  • 30 bliana de TG4: 5 iconic things a thug TG4 dúinn
    Oct 29 2026

    Is breá leis na Gaeil TG4. Ó bunaíodh an cainéal ar Oíche Shamhna 1996, tá áit lárnach bainte amach aige i saol na Éireann.


    Lena gcláracha faisnéise, na drámaí ceannródaíocha, agus dár ndóigh an t-aicsean spóirt ar fad, tugadh go leor cuimhní speisialta dúinn thar na blianta.


    Mar sin de, agus an craoltóir ag ceiliúradh 30 bliana ar an fhód, tá muid chun dul siar ar bhoithrín na smaointe.


    Ar Seachtain cuireann Katie Whelan cuid de na cuimhní is íocónaí a thit amach ar TG4 le tríocha bliana anuas i gcuimhne dúinn.



    Foclóir:


    Achainí: Petition


    Bóthar achrannach: A difficult road


    Ceann scríbe: Destination


    Cainéal Breatnaise: Welsh channel


    Lóchrann dóchais: Beacon of hope


    Ina chíor thuathail: In a state of commotion or chaos


    Ag teacht in inmhe: Coming of age


    An saol osnádúrtha: The supernatural world


    Geilleagar: Economy


    Beart de réir briathar: Practice what you preach


    Ballraíocht: Membership


    Maoiniú: Funding


    Éabhlóid: Evolution


    Mana: Motto


    Clúdach: Coverage


    Rath: Success


    Iléagsúlacht: Diversity

    See omnystudio.com/listener for privacy information.

    Show More Show Less
    25 mins
  • Samhain: On the threshold idir an saol seo agus an saol eile
    Oct 22 2026

    Is féile ársa í Samhain.


    Is é an tséasúr le moilliú agus ullmhú don gheimhreadh, ina éiríonn na hoícheanta níos faide agus na laethanta níos fuaire.



    Bhí nasc speisialta ag Éirinn leis an am seo bliana i gcónaí, lenár dtraidisiúin agus ár mbéaloideas ag croílár na féile.



    Mar sin de, cad iad na scéalta, na piseoga agus na nósanna a bhí ina mbunchlocha ag ár sinsir i dtaca le Oíche Shamhna?



    Agus an bhfuil lorg na dtraidisiún sin fós le sonrú sa chaoi a gceiliúraimid Oíche Shamhna inniu?


    Ar Seachtain labhraíonn an Dr Éadaoin Ní Mhuircheartaigh, faoin bhéaloideas saibhir a bhaineann leis an am seo bliana.



    Foclóir:


    Béaloideas: Folklore


    Nósanna: Customs


    Ársa: Ancient


    Ag seilg nó ag fiach: Hunting


    Tairseach: Threshold


    Mún: Urinate


    Lios: Fairyfort


    Tórramh: Funeral


    Díoltas: Revenge


    Pleidhcíocht: Tomfoolery


    Todhchaí: Future


    Bonn airgid: A coin


    Roghanna: Choices or selection


    Leáigh: Melt


    Cnónna: Nuts


    Áiseanna: Resources

    See omnystudio.com/listener for privacy information.

    Show More Show Less
    23 mins
  • Dublin’s new Gaeilge quarter: An fear taobh thiar den fhís
    Oct 15 2026
    Tá Baile Átha Cliath ag éirí níos Gaelaí óir tá Ceathrú Ghaeilge beartaithe dó. Beidh an Cheathrú Ghaeilge lonnaithe thart ar Shráid Fhearchair, Sráid Camden agus Sráid Synge, áit a bhfuil Gaeilgeoirí agus roinnt institiúidí agus áiseanna Gaeilge lonnaithe cheana féin. Tá sé ina sprioc ag an Cheathrú go mbeidh an Ghaeilge le feiceáil, le cloisteáil agus in úsáid go nádúrtha gach lá i ngnóthaí an cheantair. Ach cén dóigh a athróidh sé an chathair? Agus cén dóigh is féidir gnólachtaí sa cheantar a mhealladh le Gaeilge a úsáid? Labhair Maitiú Ó Casaide, Stiúrthóir Cheathrú Gaeilge Bhaile Átha Cliath, ar Seachtain faoin bhfís nua Ghaelach don phríomhchathair. Foclóir: Ceathrú: Quarter Eagarthóir: Editor Fís: Vision Athfhorbairt: Redevelop Ag feidhmiú: Operating Dearfacht: Positivity Earcaigh: Recruit Athchruthú: Recerete Bóthar na bhFál: The Falls Road Feiceálach: Visible or prominent Cúthail: Shy Gadaíocht chultúrtha: Cultural theft Masla: Insult Lipéad: Label Tionscadal: Project Borradh: Surge or growth

    See omnystudio.com/listener for privacy information.

    Show More Show Less
    22 mins
  • Droim Crí agus Garbhachadh: Cén fáth an tsáinn?
    Oct 7 2026
    Tá seachtain chorrach, ghnóthach eile i ndiaidh a bheith ann ó thuaidh. Ar Bhóthar Gharbhachaidh, ceantar náisiúnach i bPort an Dúnáin, tá slua mór léirsitheoirí ag iarraidh stop a chur le mórshiúl de chuid an Oird Oráistigh, dul tríd a gceantar. Leis an aighneas seo ag leanúint ar aghaidh le breis is seachtain anois, tá an t-iriseoir Ciarán Dunbar liom le tumadh isteach sa scéal agus sa stair. Mórshiúil: Parade Aighneas: Discord Fir bhuí: Orange men Srianta: Restrictions Iarratas: Application Cinneadh: Decision Gheall sé: He promised Cónaitheoirí: Residents Mí-ord: Disorder Círéibí: Riots Lámh in uachtar: The upper hand Cuir faoi chois: To oppress Foréigean: Violence Achrann: Acrimony Neamhaird: To pay no attention to Scoilte: Divided

    See omnystudio.com/listener for privacy information.

    Show More Show Less
    23 mins